| Manke de vortodivida algoritmo iuj legiloj uzas tre malbelan manieron ĝisrandigi la tekston per maldensigo de la literoj. Tio estas tre ĝena, ĉar ekzistas tradicio uzi maldensigon por emfazi tekstopecojn (precipe kiam inter la tiparoj mankas konvena kursivo). |
|
(*Esperantisto*, 1893, p. 32) Kaj ĉi tio estas la principo ajnisma. Tri komentoj pri ĝia prezento. 1. Estas oportuno de la skribanto kaj la oportuno de la leganto. La ajnisma principo zorgas pri la unua kaj ignoras la duan. 2. La divido *aparteni-s* ŝajnas sensencaĵo kiu ŝparas (preskaŭ) neniom: unu signo forprenita (s), unu signo aldonita (-). Pli sencus la ekzemplo *a-partenis*, kiu efektive ŝparas lokon sur la sekva linio; kaj mi efektive vidis tiajn vortodividojn en la gazetoj pollingvaj, eĉ en la epoko de homaj korektistoj. Tia divido jes povas esti utila, kaj ĝi neniam min ĝenis (kondiĉe ke la unua litero en tiuj okazoj estas vokalo). --- La pli ĝena divido antaŭ la lasta litero povas senci se la vorton sekvas signo(j) interpunkcia(j), ekz-e tripunkto. 3. Estas tekstoj neformalaj-privataj kaj estas tekstoj publikaj. Ni ne postulu ke privata esperantisto lernu kaj sciu ĉiujn arkanojn vortodividajn; sed profesia presisto aŭ tekstoprilabora programaro zorgu pri eleganta kaj facile legebla vortodivido. Do, krom la ajnisma permesemo devas ekzisti normo profesia. Kurioze, ĉi tiu respondo neniel mencias la principon fonetikan. * La principo fonetika Malgraŭ sia lingva respondo de la jaro 1893ª, praktike Zamenhofo tamen preferis uzi nek la morfeman, nek la ajnisman principon, sed la principon fonetikan (aŭ «laŭsilaban»). Kompreneble, la aserto ke li ne uzis la principon ajnisman estas ne tute ĝusta formale: ja ĉia ajn vortodivido estas ajnisma. Dirante tion mi asertas, ke reale eblas indiki pli striktajn regulojn, ol la ĝenerale ajnisma, kiajn obeas la vortodivido ĉe Zamenhofo. Ekz-e li neniam dividas la vortojn tiel, ke iu el la partoj malhavus vokalon (ne estas vortodividoj similaj al *regulo-jn, str-eko* ktp). Jen ekzemple la vortodividoj de la paĝo X de la *Antaŭparolo* al la *Fundamento* (presita en la jaro 1905ª): pre¦s⋅at⋅a⋅j; Espe¦r⋅ant⋅o; ne⋅tu¦ŝ⋅ebl⋅ec⋅o; perfekt⋅i¦g⋅ad⋅o; **facil⋅¦anim⋅e**; perso¦n⋅o⋅j; ne⋅dispu¦t⋅ebl⋅a⋅n Ĉi tie la mezlinia punkto (⋅) markas morfologiajn limojn, kaj la vertikala streko (¦) indikas la realan dividon en la presita teksto. Ni vidas, ke unu sola vorto el la sep estas dividita morfologie (facil-anima); en ĉiuj ceteraj --- eĉ en la vorto «Esperanto», uzita kiel ekzemplo en la respondo de la 1893ª jaro --- la tranĉo okazas ene de radiko aŭ sufikso, je unu konsonanto pli frue ol la morfologia limo. Ĉi tiuj nemorfologiaj lastkonsonantaj tranĉoj tre similas la «Ekzercojn de legado» el la «Fundamenta ekzercaro», §§2, 3: *bá-lo, bo-ná-ĵo, ar-bá-ro, ko-ké-to, pa-cú-lo, ju-rís-to, Paŭ-lí-no* ktp. ** Ĉu «la fonetika principo» estas «la principo laŭsilaba»? En diversaj nacilingvaj tradicioj (ekz-e en la rusa) oni instruas al la lernantoj, ke la vortojn oni dividu laŭsilabe. En la angla Vikipedio *hyphenation* plusendas al
Por komenci, ni observu nin mem. Kiel vi silabas la vorton *mastro*? Probable vi jam havas pretan respondon: *ma-stro* aŭ *mas-tro* aŭ *mast-ro*. Vi disigis la vorton tiel, kiel vi kutimas dividi ĉe skribado. Oni ja konas la regulon: «Vortojn oni dividas laŭsilabe». Sed tiu opinio estas erara. Pripensu, kiel vi indikas la ĝustajn tranĉlokojn de la vorto. Vi diras: *ma* ... (paŭzo) ... *stro* ; *mas* ... (paŭzo) ... *tro* ; *mast* ... (paŭzo) ... *ro*. La vorton vi disigas per paŭzoj. Kaj efektive, estas tri oportunaj manieroj dispaŭzigi la vorton *mastro*. Tamen tio ne estas silabado! En la normala parolo ni tiel ne paŭzas. Kie situas la silablimo kiam la vorton *mastro* ni prononcas normale, senpaŭze? Ĉu en 4 lokoj: *ma.s.t.ro*? Ne, tio ne eblas. Tiam estus 4 silaboj, dum fakte ili estas 2.Ĉi tiu instruista sperto pensigas pri la valoro de la silabadaj informoj en la «Ekzercaro»: Zamenhofo probable ne konis alian difinon de silabo, ol la lernejan; nek li, nek la tiama scienco posedis instrumentajn datumojn pri silabado; kaj supozeble lin influis la skriba vortodivida tradicio. Aliflanke, nin en ĉi tiu studaĵo ja interesas ĝuste la skriba vortodivido. #angle Difino de silabo malfacilas eĉ ene de unu lingvo; sed en Esperanto la situacion plue komplikas kunesto de parolantoj el diversaj lingvoj, kies silabadaj tradicioj malsamas. Laŭ la angla Vikipedio[3] Pliparto da lingvoj de la mondo silabas la sinsekvojn KVKV kaj KVKKV kiel /KV.KV/ kaj /KVK.KV/ aŭ /KV.KKV/, kun konsonantoj prefere rolantaj kiel atako de silabo entenanta la sekvan vokalon. Tiurilate la angla, laŭ unu el la teorioj, havas tiun apartaĵon, ke la akcentaj silaboj aneksas postajn konsonantojn, tiel ke 'KVKV kaj 'KVKKV silabiĝas kiel /'KVK.V/ kaj /'KVKK.V/, kondiĉe ke la posta KK estas taŭga silabvosto. Ni vidas, ke laŭ la «Ekzercoj de legado» Esperanto apartenas al la «pliparto da lingvoj de la mondo»: *o-fi-cí-ro, fa-cí-la, ĉe-mí-zo, ĉi-ká-no* ... Kiam intervokale aperas unu konsonanto, Esperanto silabas kiel la rusa kaj franca: *fa.mi.li.o*; tio malsimilas la anglan *fam.i.ly*. Tamen se 2 konsonantoj aperas intervokale, tiam Esperanto kondukas kiel la franca: *ak.toro* (ruse estas а.ктёр). Tamen se la dua konsonanto estas flua[4] (*r* aŭ *l*), tiam la lingvoj latinidaj kondutas kiel la rusa: *fa.brique*. Parenteze, MB[5] (p. 4) notas: Cetere enestas malfacile klarigeblaj nekoheraĵoj kiel *pát-ro* apud *ci-tró-no* kaj la duan parton de la regulo kontraŭas la ekzemplo *li-kvó-ro*... kiu troviĝas samlinie kiel *ák-vo*! La Vikipedia mencio de akcento povas klarigi la diferencon: la atako ĉe akcenta silabo de la formo 'KFV (kie F estas fluanto aŭ *v*) aneksas la eksplodan aŭ frotan K: *ci-tró-no, li-kvó-ro*; sed (malsimile ol en la angla) tio ne okazas silabvoste: *pát-ro, ák-vo*. ** Vortodivido ne estas silabado Multaj aŭtoroj konfuzas silabadon kaj tipografian vortodividon. Ekz-e E. Wüster[6]: Divido de vortoj en silabojn okazas ĉe parolado kaj skribado sammaniere. «La tuta Esperanto» de H. Seppik priskribas vortodividon sub la titolo «Silabo» (samkiel «Syllabification» de la angla Vikipedia menciita ĉi-supre); ktp. Tiu konfuzo estas malutila kaj senbezona komplikaĵo. Laŭ mia sperto, samkiel en la lingvo rusa, en Esperanto la komprenado ne suferas ĉe interkonsonantaj ŝovoj de silablimo. Kp[7]: ; Что касается функционального использования слогостроения нашей речи, ; то несомненно, что число С. обыкновенно является характерным ; индивидуальным признаком каждого слова, а зачастую и его отдельных ; форм; ошибки в этом направлении легко ведут к неузнаванию слова. Вот ; почему детей так легко обучить находить число С. в слове. Зато формы ; С. реже играют семантическую роль, и этим объясняется, почему мы к ним ; так невнимательны. Однако в немецком яз. противоположение открытых и ; закрытых С. играет не меньшую роль, чем противоположение долготы и ; краткости гласных: «schlafe» — «спи» и «schlaffe» — «вялая». Koncerne la funkcian rolon de silaboformoj en nia parolo, ne estas dubo, ke *la nombro de silaboj* estas karakteriza individua trajto de ĉiu vorto aŭ ties fleksioj; eraro pri la nombro ofte kaŭzas nerekonon de la vorto. Ĝuste tial tiom facilas instrui al la lernejanoj nombri la silabojn en vorto. Male, *la specifa formo* de silabo malpli ofte rolas semantike, kaj tial ni [temas pri la rusoj --- *S. P.*] malmulte zorgas pri ili. Sed ekz-e en la lingvo germana la kontrastigo «silabo aperta --- malaperta» gravas ne malpli ol la kontrastigo «vokalo longa --- nelonga»; kp «schlafe» (dormu) kaj «schlaffe» (velka). La rusoj silabas *pa.sta*, sed skribe tranĉas *pa-s-ta* --- ambaŭ tranĉoj estas laŭregulaj, kaj skribe la nesilaban *pas-ta* oni eĉ preferas. Ĉi-supre ni jam vidis la 3 eblajn tranĉojn por *ma-s-t-ro*. Oni ne speciale bezonas zorgi pri la fluantoj, *at-leto* kaj *fab-riko* (ат-лет, фаб-рика) estas tute belaj tranĉoj, kiajn oni trovas en la *Ekzercaro*: *ad-resita* (§42), *sab-lero* (§41). Same ĉe H. Seppik: egale taŭgas *cit-ro-no* kaj *ci-tro-no*, *prob-le-mo* kaj *pro-ble-mo*. Alivorte, temas ne pri disdivido laŭsilaba, sed pri oportuna dispaŭzigo. Sur ambaŭ linioj restu facile prononceblaj pecoj; interalie, ambaŭ partoj entenu po almenaŭ 1 vokalon. Oni prefere evitu longajn amasiĝojn da konsonantoj; estas do intereso dividi konsonantoĉenojn en proksimume egalajn partojn; ekz-e la disdivido *fak-toro* estas preferinda ol *fa-ktoro* (tiom pli ke la kombino *kt* komence de la linio iom ŝokas la okulon). Kvankam ne nepre laŭsilaba, tia dividmaniero ja estas fonetika, ĉar ĝia priskribo postulas terminojn fonetikajn: vokaloj, konsonantoj. Tamen unu speco de laŭsilaba divido ŝajnas firme establita: oni ne fortranĉu konsonanton disde la sekva vokalo. Oni tranĉu *fa-mi-lio*, kaj ne *fam-ilio* (malgraŭ la angla *fam-ily*[8]); oni akceptu la tranĉojn *ci-trono* kaj *cit-rono*, sed ne *citr-ono*. Kompreneble, tio ne koncernas la tranĉojn morfologiajn kiel *pom-arbo*, kie temas pri tute alia principo. (Mi ankaŭ ekzamenis la vortodividon uzatan en la rusa muzika notacio; laŭ mia impreso, la dispartigo de konsonantoj iom diferencas de la normala silabado, kaj obeas al la regulojn de skriba vortotranĉado. En pluraj okazoj mi en kantado aŭdas konsonantodividon laŭsilaban, alian ol en la ortografie dividita muzikteksto. --- Eĉ pli okulfrape [[URL:http://upload.wikimedia.org/wikipedia/eo/6/6f/La_espero.jpg][la muzikteksto de «La espero»]] plejparte ignoras la silabadon favore al la morfologio: *mond-on ven-is nov-a sent-o*.) ** La duonvokaloj Ĉe vortodivido *j* rolas tute same, kiel la konsonantoj; kp en la «Ekzercaro»: *pro-jekto* (§25), *gesin-joroj* (§36). Male, *ŭ* estas nedisigebla disde la antaŭa *a* aŭ *e*. Pli detale vidu en mia studaĵo «[[../diftongoj/diftongoj.html][Duonvokaloj kaj diftongoj]]». * Kiel kombini la principojn Mi jam diris, ke speciale min interesas aŭtomata vortodivido en tekstotraktiloj. Kion utilan povas instrui al ni la verkoj esperantologiaj? ** PMEG PMEG iom pli milde ripetas la principojn de la «lingva respondo», sed en inversa ordo: regulo ne ekzistas, sed prefere oni tranĉu laŭmorfeme: Ne ekzistas devigaj reguloj pri vortotranĉado en Esperanto. Oni simple tranĉu tiel, ke la rezulto estas facile legebla kaj komprenebla. Multaj ekz. evitas tranĉojn, kiuj disigas unu solan literon de vorto aŭ vortoparto. Oni ekz. preferas tranĉi “ĉef-urbo” anstataŭ “ĉe-furbo” por ne forigi la solan literon F disde la prefikso ĈEF, kaj ankaŭ ĉar ofte estas pli klare, se oni tranĉas laŭ la efektivaj signifohavaj vortelementoj. Vidu ankaŭ la klarigojn pri silaboj kaj silabolimoj. La fonetika principo neniel estas menciita; tiom pli enigma estas la konkluda referenco al la silaboj. Estas menciita la principo morfologia, kaj pri plua divido rekomendo estas tute neformala, do senutila por uzanto naiva kiel komputilo. ** PAG PAG donas tre detalan preskribon (§14, p. 32--33) surbaze de la principoj morfologia kaj fonetika. La fonetika principo de PAG konsistas en divido strikte laŭsilaba (implice francmaniera), kaj sekve de tio la reguloj estas tro malsimplaj. La rekomendataj tranĉoj estas tute bonaj; tamen kun malpli strikta insisto pri la silablimoj (kiel ekz-e en «La tuta Esperanto» de H. Seppik) oni povus simpligi la regulojn sen perdi la kvaliton.
Tiu absoluta libero [temas pri la ajnismo de la Zamenhofa respondo --- *S. P.*] tamen ne estas konsilinda, ĉar ĝi ĝenas dum lego. Plej bone estas sin teni al la sekvantaj reguloj: **A.** Vortojn, konsistantajn el pluraj gramatikaj partoj, oni dividu laŭ tiuj partoj (radikoj, afiksoj, afiksoidoj); sed oni esceptu la finaĵojn. Do: *ek-iri, kri-ante, ĝu-ado, eks-oficiro, best-ama, sento-plena, herb-riĉa, mezur-ilo, instru-ist-ino, long-vokala*.Mi ne vidas motivon, kial oni esceptu la verajn finaĵojn (kondiĉe ke la finaĵo entenas vokalon). Kp la dividon *seg-as* en la Ekzercaro (§34). Probable la aŭtoroj celis la mezvortajn finaĵojn kiel *⋅o⋅* en *sent⋅o⋅plena*, malrekomendante la efektive malbelan tranĉon *sent-oplena*. **B.** Vortojn unuradikajn oni dividu laŭ la silabado. Evidente la PAG-aŭtoroj per B intencis doni regulojn pri enmorfema vortodivido ĝenerale, sed mise formulis tion; rezultis absurdaĵo kiun indikas MB (p. 6): «Ĉar A kaj B estas la du solaj menciitaj ebloj, ni konkludas, ke ili estas inter si ekskluzivaj (...) la regulo donas neniun helpon por tranĉi vorton plurmorfeman kun longa radiko. Ekzemple, estas pluraj ebloj tranĉi *abituriento*, laŭ silabado, sed *abiturienteca* estas tranĉebla nur en unu loko, nome *abiturient-eca*, kio estas absurda limigo.» En la presita PAG-teksto ene de la dividoreguloj mem aperas kontraŭekzemplo: *tranĉoma-niero* (p. 33, Rim. II). Tio estas:
a) se la silabojn ligas unu konsonanto, ĝi transiras al la dua silabo: *ba-lo, sce-no, ko-le-ro, pa-ĝo*. Kompreneble ĉe silaboj ligitaj sen konsonanto la divido okazas inter la du vokaloj: *entuzi-asmo*. Tiajn silabojn, vokale finiĝantajn, oni nomas *malfermitaj* aŭ *apertaj* ...
b) se la silabojn ligas du konsonantojn, oni dividas la vortojn inter tiuj: *san-go, foj-no, sol-vi, ar-bo*. Tiajn silabojn, konsonante finiĝantajn, oni nomas *fermitaj*. Nenio estas dirita pri la duonvokaloj, kiujn PAG traktas jen kiel vokalojn, jen kiel konsonantojn. La ekzemplo *foj-no* implicas ke *j* estas konsonanto (pri kio mi konsentas). Tamen mankas indikoj pri *ŭ*. **Rim. I**. Se la dua konsonanto estas likvido (*r, l*), ambaŭ konsonantoj povas kune transiri[9]: *pa-tro, kapa-blo, ci-trono, sa-bro* ... Ne estas fiksebla provizore la divido ĉe *kv, gv, ks, kz* (ĉu *ak-vo* aŭ *a-kvo*, *komplek-so* aŭ *komple-kso*?). Ne estas motivo malpermesi [[../ioj.html][tiojn]]. Kp la dividojn en la Ekzercaro: *sek-vas; ek-zemple* (§29). Evidente, la PAG-aŭtoroj ne povas liberiĝi de la okcidentlingva fono, kie al la koncernaj duliteraĵoj respondas specialaj litero (*x*) aŭ signokombinoj (*qu, gu*). Sed oni ne bezonu scii la francan por ĝuste skribi en Esperanto; la hezito de la PAG-aŭtoroj estas tute nekomprenebla malraciaĵo por ruso aŭ polo, en kies lingvoj tiaj sonkombinoj ne estas iel specialaj; kp la polan *mak-sy-mal-ny* (maksimuma). c) se la silabojn ligas tri konsonantoj, unu restas ĉe la antaŭa silabo, la du ceteraj transiras; tiaokaze, cetere, la tria konsonanto estas ĉiam likvido aŭ *v* [10]: *lin-gvo, as-tro, es-tro, on-klo, nom-bro*. Sed se la unuaj du konsonantoj estas *ks*, ili restas ĉe la antaŭa silabo: *eks-centra, eks-pozicio, eks-perimento, eks-tera*. Denove arbitra limigo. Por mi *tek-sto* estas ne malpli bona divido ol *teks-to*. d) se la silabojn ligas kvar konsonantoj, oni dividas ilin po du: *eks-pluati, eks-plodo, mons-tro, eks-tra, ojs-tro*.
**Rim. II**. Apud la ĉi-supra plej logika sed iom komplika maniero tranĉi la vortojn, oni renkontas ankaŭ alian, pli simplan, laŭ kiu oni tranĉas la vortojn ĉiam antaŭ vokalo; la sola escepto estas la kunmetitaj vortoj, kies dua elemento komenciĝas per konsonanto, kaj ĉe kiuj oni devas apartigi ĝin per dividstreko. Tia tranĉomaniero ŝajnas eĉ konforma al la karaktero de lingvo, en kiu abundas la sufiksoj komenciĝantaj per vokalo: *manĝ/eg/em/ul/o, skrib/ist/aĉ/o, rid/ind/ec/o* (sed: *lu/prez/o, mal/pur/a* ktp). Ĝi estas precipe oportuna, kiam oni presigas libron per neesperantaj kompostistoj; tial ĝi estas uzata en la Londona Biblio, kaj en la verkoj de la Franca Esperanto-Instituto. En mia ekzemplero de la Londona Biblio (ISBN 0 564 00138 4) mi tiajn aĉaĵojn ne vidas. Estas dividoj morfologiaj kaj *laŭsilabaj*. Jen la unuaj, el Gen 1: tag-on, flugil-havajn, *bru-tojn*, frukt-on, *ri-gardis*. Probable temas pri pli frua eldono. --- Tamen jen pli freŝa ekzemplo pri tiaj malbelaj tranĉoj («Esperantologio / Esperantic Studies», **6**, 2013):
**p. 10**: *stud-entoj gram-atikan*, **p. 11**: el-laboris, *rakontostrukt-uro, semant-ikan*, funkci-orientita, kontrovers-eco, parol-parta, esper-anto;** Silabrompismo La antaŭvokalan tranĉmanieron el *Rim.~~II* PAG prezentas kiel heŭristikan metodon, kiu nemalofte trafas tranĉlokojn taŭgajn laŭ la principo morfologia; do, ne kiel apartan principon, sed kiel surogaton de la morfologia principo. Surogato tre kruda, kiu tranĉas mise ne malpli ofte ol taŭge. Tamen fakte iuj esperantistoj (mi scias pri du tiaj esperantistoj, ambaŭ kun anglalingva kultura fono) vidas alian motivon por tia vortodivido; mi nomu ĝin *principo silabrompa*. La adeptoj de tiu principo asertas, ke ĉe la glata vortodivido laŭsilaba «povas okazi, ke la komenca parto de vorto aspektas kiel iu alia vorto, aŭ inklinigas la leganton mense akcenti la malĝustan silabon». > Ekzemple oni indikis la vortojn *deci- > das* (pensigas pri *deci*); aŭ *libro- > vendejo* (*libro-* ankoraŭ ne estas plena vorto). Kaj kiel tranĉo preferinda estas indikita *dec-idas*, kies malglateco klare signalas nekompletecon de la vorto. Nu, min tio neniel konvinkas: - la nekompletecon indikas la dividostreko; - ankaŭ la malglata *dec-* egale forte sugestas la kompletigon *dec-as*, silabrompan kaj eĉ morfologian. ; Ili havas la avantaĝon, ke la ; komenca parto tute ne aspektas kiel Esperanta vorto, do oni apenaŭ ; povas mislegi ĝin kiel Esperantan vorton. ; sed verŝajne estis dividoj kiel "deci-das", ĉe kiuj oni vidas kaj ; neeviteble pensas pri la vorto "deci", kaj eble oni jam mense akceptas ; la vokalon E. Tio ne okazas ĉe "dec-idas", ĉar "dec-" ne aspektas kiel ; plena vorto. ; Jes, sed ankaŭ ne, ĉar povus esti "libro-vendejo", ekzemple, en kiu ; oni tute prave legus la unuan parton kiel "libro", do oni apenaŭ povas ; malpermesi al sia cerbo ekanalizi tion, kion ĝi vidas ĉe la fino de la ; linio. ** Diversaj dividostrekoj La plendoj de silabrompismo pensigas pri alia problemo: kiel distingi la vortodividan signon disde la leksika streketo, kiu aperas en la vortoj kiel *angla-rusa vortaro* aŭ *blanka-blua-ruĝa standardo*. Unu solvo povus esti aparta vortodivida signo, ekz-e la gotika signo ⸗ uzata en iuj tradicioj por la vortodivido interlinia. Alia eblo estas ripeti la streketon, se vortodivido ĝin tranĉas: > vortaro angla- > -rusa kaj ... Tio similas la rusan tradicion matematikan ripeti operacisignon se formulon necesas dividi inter pluraj linioj: > *a* + *b* ‒ *c* + > + *d* ‒ *f* (t.e.~~ *a* + *b* ‒ *c* + *d* ‒ *f*~~). Bedaŭrinde, ne ĉiam facilas instrui al tekstotraktilo tian racian konduton. Ĉar ektemis pri la signoj, ni profitu la okazon mencii specialajn signojn rilatajn al la interlinia vortodivido (kaj senrilataj al la supre menciitaj problemoj): - la *eventuala streketo* (angle *soft hyphen*), kiu indikas rekomendindan tranĉlokon (unikode U+00AD); kaj - la *nerompa streketo* (angle *non-breaking hyphen*), kiu malpermesas vortodividon en sia pozicio (utila por la vortoj kiaj *d‑ro, ekz-e*). #malsimetrio ** Morfemoj komencaj kaj finaj La esperanta vortotranĉado en PAG estas duŝtupa: 1. Morfologia. 2. Fonetika. La [[http://www.gramota.ru/spravka/rules/?rub=perenos][rusa vortodivido]] estas inversa: en ĝi ĉefas la principo fonetika, kiun duaŝtupe iom modifas la morfologia. Ĉe tio rimarkindas, ke la morfologiaj reguloj malsame traktas la morfemojn komencajn (prefiksojn) kaj vortofinajn (sufiksojn kaj finaĵojn). Ĝenerale la rusaj reguloj malpermesas tranĉi inter konsonanto kaj vokalo (KV); sed post prefiksoj tio escepte eblas: *без-умный, раз-очарован* (/be.zu.mnij/ → bez-umnij; /ra.zo.ĉa.ro.van/ → raz-oĉarovan). Kaj krome, oni ne algluu al la prefikso nesilaban parton de la radiko: la vorton «по⋅дрались» oni ne rajtas dividi «под#рались» (po⋅d#raliś, forŝirante *d* de la radiko; tio similas la ekzemplan mistranĉon *ĉe-furbo* el PMEG). Tute alie statas ĉe la sufiksoj: oni ne rajtas dividi antaŭ vokalo (maleblas tranĉi смел#ость, гитар#ист); kaj estas tute normala ke oni algluas la lastan konsonanton de la radiko al sufikso aŭ finaĵo: сме-лость, гита-рист. Similan malsimetrion mi vidas en la *Fundamento*: la morfologia tranĉo en la vorto *mal-estimi* (p. 35); kaj multegaj dividoj antaŭ la lasta konsonanto de la radiko: *HONES-Teco, BO-Neco* (§11); *DAN-Kis, ĈAPE-Lon* (§31) ktp. Tiun malsimetrion mi opinias tute racia: komencante legi vorton oni ankoraŭ nenion scias pri ĝia strukturo; sed post bonorda komenco oni ofte povas diveni la finon. La esperantaj gramatikistoj ĉi tiun malsimetrion plejparte ne rimarkas. Notinda escepto estas la menciita artikolo de E. Wüster, du el kies reguloj MB resumas jene:
**p. 12**: *komun-ikan*, sin-tagmo, re-spektive ...
kunvenintaj al la internacia Kongreso Esperantista en <i lang="fr">Boulogne-sur-Mer,</i> trovis necesa
§9 Aleksan-dron
§10 **Mal-estimi**
§11 hones-teco; bo-neco
§13 **mala-mon**; ple-nan; **pur-igi**; ma-nego
§14 fran-kojn; kvi-nono; **duo-bla**
§15 subte-nante; opor-tune
§17 el-saltas
§18 ho-diaŭ; akom-panis; pu-pon
§19 mur-murante; alpor-tu
§20 post-morgaŭ; ve-nis; res-pondas
§22 ba-tanto; es-tas; pasin-ta; an-koraŭ; eston-tan; havi-ta
§23 aven-turon; ku-rinte; bal-daŭ
§24 ve-ron; di-ros; es-tus
§25 aĉe-tata; bal-daŭ; **pro-jekto**; kon-struata; ne-longa; fenes-tro
§26 His-panujo
§27 pos-tulas; skri-bas; maten-manĝi
§28 no-minativon; akuzati-von; akuza-tivo; pos-tulas; mon-tri; ĝar-deno; Mor-gaŭ; ko-nas; kom-preni
§29 **sek-vas**; **ek-zemple**;
§30 po-vas; ri-cevas; rice-vas; proksi-man; po-vas
§31 dan-kis; sur-flugis; ĉape-lon
§32 di-plomato; fotogra-fisto; kilo-metrojn
§33 mal-granda; nas-kita; **Mala-miko**; koki-noj; duonpa-trino
§34 tranĉi-lon; veturi-loj; **seg-as**; bru-taroj
§35 bon-gustan; kvan-kam
§36 **Gesin-joroj**; doktor-edzino
§37 poli-cestron; Ru-sujanoj; samurba-noj; servan-tojn; vetiri-giston; **Malsaĝ-ulon**; re-gnano; Var-soviano
§38 vi-zaĝo; malfer-mis; Gran-dega; Ni-kolaon; Ni-kolĉjo; Ma-rinjo
§39 **ed-ziĝa; ed-ziniĝis**; gla-cio; mul-tajn; mor-tigita
§40 pa-fojn; kon-silis; me-tas; pa-perujo; bra-ko; kan-delingo
§41 kres-kaĵo; nekom-prenebla; nele-geble; ho-diaŭ; venĝe-ma; ho-moj; sable-ro; **sab-lero**
§42 pece-tojn; re-ĝa; **ad-resita**; ko-lumo; Sa-no; sa-nigi; malsane-mulo; sani-ginda; malsa-nulista. ** Aldono dua. La legoekzercoj Kelkajn atentindajn okazojn mi **emfazis**; tiu emfazo malestas en la *Ekzercaro*. *** §2. Ekzerco de legado. Al. Bá-lo. **Pát-ro.** Nú-bo. Cé-lo. **Ci-tró-no.** Cén-to. Sén-to. Scé-no. Scí-o. Có-lo. Kó-lo. O-fi-cí-ro. Fa-cí-la. Lá-ca. Pa-cú-lo. Ĉar. Ĉe-mí-zo. Ĉi-ká-no. Ĉi-é-lo. Ĉu. Fe-lí-ĉa. Cí-a. Ĉí-a. Pro-cé-so. Sen-ĉé-sa Ec. Eĉ. Ek. Da. Lú-do. Dén-to. Plén-di. El. En. De. Té-ni. Sen. Vé-ro. Fá-li. Fi-dé-la. Trá-fi. Gá-lo. Grán-da. Gén-to. Gíp-so. Gús-to. Lé-gi. Pá-go. Pá-ĝo. Ĝis. Ĝús-ta. Ré-ĝi. Ĝar-dé-no. Lón-ga. Rég-no. Síg-ni. Gvar-dí-o. **Lín-gvo.** Ĝu-á-do. Há-ro. Hi-rún-do. Há-ki. Ne-hé-la. Pac-hó-ro. Ses-hó-ra Bat-hú-fo. Hó-ro. Ĥó-ro. Kó-ro. Ĥo-lé-ro. Ĥe-mí-o. I-mí-ti. Fí-lo. Bír-do. Tró-vi. Prin-tém-po. Min. Fo-í-ro. Fe-í-no. I-el. I-am. In. Jam. Ju. Jes. Ju-ris-to. **Kra-jó-no. Ma-jés-ta.** Tuj. Dó-moj. Ru-í-no. Prúj-no. Ba-lá-i. Pá-laj. De-í-no. Véj-no. Pe-ré-i. Mál-plej. Jús-ta. Ĵus. Ĵé-ti. Ĵa-lú-za. Ĵur-nálo. **Má-jo.** Bo-ná-ĵo. Ká-po. Ma-kú-lo. Kés-to. Su-ké-ro. **Ak-vo**. Ko-ké-to. **Li-kvó-ro.** Pac-ká-po. *** §3. Ekzerco de legado. Lá-vi. Le-ví-lo. Pa-ró-li. Mem. Im-plí-ki. Em-ba-rá-so. Nó-mo. In-di-fe-rén-ta. In-ter-na-cí-a. Ol. He-ró-i. He-ro-í-no. Fój-no. Pí-a. Pál-pi. Ri-pé-ti. Ar-bá-ro. Sá-ma. Stá-ri. Si-gé-lo. Sis-té-mo. Pe-sí-lo. Pe-zí-lo. Sén-ti. So-fís-mo. Ci-pré-so. Ŝi. Pá-ŝo. Stá-lo. Ŝtá-lo. Vés-to. Véŝ-to. Dis-ŝí-ri. Ŝan-cé-li. Ta-pí-ŝo Te-o-rí-o. Pa-tén-to. U-tí-la. Un-go. Plú-mo. Tu-múl-to. Plu. Lú-i. Kí-u. Ba-lá-u. Tra-ú-lo. Pe-ré-u. Ne-ú-lo. Fráŭ-lo. Paŭ-lí-no. Láŭ-di. Eŭ-ró-po. Tro-ú-zi. Ho-dí-aŭ. Vá-na. Vér-so. Sól-vi. Zór-gi. Ze-ní-to. Zo-o-lo-gí-o. A-zé-no. Me-zú-ro. Ná-zo. Tre-zó-ro. Mez-nók-to. Zú-mo. Sú-mo. Zó-no. Só-no. Pé-zo. Pé-co. Pé-so. Ne-ní-o. A-dí-aŭ. Fi-zí-ko. Ge-o-gra-fí-o. Spi-rí-to. Lip-há-ro. In-díg-ni. Ne-ní-el. Spe-gú-lo. Ŝpí-no. Né-i. Ré-e. He-ró-o. Kon-scí-i. Tra-e-té-ra. He-ro-é-to. Lú-e. Mó-le. Pá-le. Tra-í-re. Pa-sí-e. Me-tí-o. In-ĝe-ni-é-ro. In-sék-to. Re-sér-vi. Re-zér-vi. #A3 ** Aldono tria. Silabado kaj vortodivido Vustera Jen specimeno el la artikolo de E.~~Wüster (komenco de la *Antaŭparolo* de la *Fundamento*): Por ke lin-gvo in-ter-na-ci-a po-vu bo-ne kaj re-gu-le pro-gre-sa-di kaj por ke ĝi ha-vu ple-nan cer-te-con, ke ĝi ne-ni-am dis-fa-los kaj ia fa-cil-a-ni-ma pa-ŝo de ĝi-aj a-mi-koj es-ton-taj ne de-tru-os la la-bo-rojn de ĝi-aj a-mi-koj es-tin-taj, ― es-tas plej ne-ce-sa an-taŭ ĉi-o u-nu kon-di-ĉo: la ek-zis-ta-do de kla-re di-fi-ni-ta, ne-ni-am tu-ŝe-bla kaj ne-ni-am ŝan-ĝe-bla Fun-da-men-to de la lin-gvo. * Notoj Footnotes: [1] Л. Щерба: [[http://feb-web.ru/feb/litenc/encyclop/lea/lea-9081.htm][Слог]]. En «Литературная Энциклопедия». Vol. 10. Moskvo, 1929--1939. [2] Панов М.В.: *Фонетика*. М.: Высшая школа, 1979. С. 70--71. (La originalo uzas la ekzemplan vorton «сестра» /se'stra/, t.e. «fratino», samstrukturan kiel «mastro»: KVKKKV. En la rusa ortografio la eblaj tranĉlokoj estas *se-s-t-ra*.) [3]
Marc Bavant: [[http://perso.orange.fr/kursoj/studoj/silab.pdf][Silabo kaj silabado]] (PDF). [6]