#title Respondo pri la nomoj de la elementoj ĥemiaj #author Sergio Pokrovskij Estimata profesoro Orlando Raola, De mia anataŭanto sur la posteno de la direktoro de la sekcio pri la faka lingvo, profesoro Christer Kiselman, mi heredis vian materialon pri la ĥemiaj elementonomoj. Jen estas via teksto, tia kia li ĝin komunikis al la Sekcio:
1. La nomo de la elementoj devas esti kiel eble plej simplaj, malpezaj, kompreneble, sen simpligi tiom multe ke ekestus dubasencaj terminoj. Karbono/karbo, nu bone, mi deflankiĝas de PIV, simple pro tio, ke karb- ne nur estas uzata kiel nomo de la nigra bruligaĵo, sed ankaŭ kiel "mallongigo de la radiko karbon- en formado de kunmetaĵoj" (laŭ reta PIV). Tio estas la plej kontraŭesenca (mi ne dirus kontraŭfundamenta) vortofarado trovebla sub la suno. Mi scias, ĝi ne estas unika rilate tiun ĉi radikon, sed mi plej forte emas kontraŭstari la aliformigon de RADIKO, por ajna celo. Do, karbo funkcias tute bone, kaj por la burligaĵo ni certe povas uzi: minkarbon, aŭ lignokarbon, kc. 2. La -io malsano (dankon, s-ro Pioro) mi volas eviti kiel eble plej konsiste. Kromo estas pli simpla. Mi povus moviĝi al kromio se iu povus fundamente argumenti, ke la radiko krom, sen finaĵo, estas vorteto Esperanta, sed la kontraŭargumento estus: kie povus estiĝi miskompreno? 3. La novaj elementoj ja bezonas novajn nomojn, La -um finaĵo estas fojfoje neevitebla, specife en la nomo de elemento 88, radiumo, sed por la novaj elementoj, kiam ne estas bezono eviti dubsensaĵojn, mi ja preferus la pli simplajn formojn proponitajn. Inter la multaj intersaj kaj danĝeraj retejoj troveblaj tutmonde, mi trafis tiun ĉi [[http://www.vanderkrogt.net/elements/multidict.php]]. La aŭtoro ne estas kemiisto, sed kolektanto de mapoj, tamen li pene arigis la nomojn de la elementoj en multaj lingvoj de la mondo, inkluzive Esperanton. Bedaŭrinde en tiu listigo troveblas ankaŭ okulŝiraj fuŝoj: du elementoj (Z=5 kaj 107) havas la saman nomon, mi proponas Z=5 boro, Z=107 borio. Nu, finfine, ni devas trovi interkonsenton inter la eventaulaj uzantoj de la nomaro, ne nur akademianoj, por vidi ĉu ni povas definitive fiksi tiun ĉi elementan (laŭlitere kaj filozofie :-) problemon.
Dankon pro via kontribuo. Konsultado kun la fakuloj, reviziado de terminaraj listoj estas grava parto de la laboro de la Akademio. Bedaŭrinde nun rekomendoj pri la elementonomoj ne estas en la proksimaj laborplanoj de la Sekcio pri la faka lingvo. Precipe ĉar en ties nuna konsisto estas malmulte da kolegoj sufiĉe kompetentaj pri ĥemio. Aliflanke, bonvenus iom reprezenta opinio de la faka komunumo, kaj de la profesiaj ĥemiistoj, kaj de la fakuloj pri la rilataj sciencoj (ekz-e la vortero *hidro*, kiun la ĥemiistoj kaj NPIV prezentas kiel mallongigon de *hidrogeno*, en aliaj fakoj etimologie pli ĝuste aludas *akvon* --- ekz-e *hidrofobio, hidrodinamiko* ktp; estas intereso unuecigi la terminaron ankaŭ interfake).